Chuyên mục COVID-19 Chăm sóc sức khoẻ F0 tại nhà Hướng dẫn Chăm sóc F0 tại nhà - COVID-19 Xem hướng dẫn

Sốt là gì? Các dấu hiệu và cách điều trị tình trạng sốt

Thứ Tư ngày 26/05/2021
Sốt là tăng thân nhiệt (Sốt trên 37.8°C ở miệng hoặc trên 38.2°C trực tràng) hoặc cao hơn so với giá trị bình thường hàng ngày được biết đến của một người. Sốt xảy ra khi vùng điều nhiệt (nằm ở vùng dưới đồi) đặt lại ở nhiệt độ cao hơn bình thường, chủ yếu là để đáp ứng với một nhiễm trùng.

Tìm hiểu chung

Sốt là gì? 

Sốt là tăng thân nhiệt (>37.8° C ở miệng hoặc >38.2° C trực tràng) hoặc cao hơn so với giá trị bình thường hàng ngày được biết đến của một người. Sốt xảy ra khi vùng điều nhiệt (nằm ở vùng dưới đồi) đặt lại ở nhiệt độ cao hơn bình thường, chủ yếu là để đáp ứng với một nhiễm trùng.

Một phần của não được gọi là vùng dưới đồi hoạt động như bộ điều nhiệt của cơ thể. Khi tất cả mọi thứ trong cơ thể đều tốt, vùng dưới đồi sẽ được đặt ở nhiệt độ cơ thể bình thường. Sốt phát triển khi vùng dưới đồi được đặt ở nhiệt độ cao hơn bình thường. Việc thiết lập lại vùng dưới đồi này thường do các phân tử nhỏ gọi là pyrogens trong máu gây ra.

Pyrogens có thể đến từ bên ngoài cơ thể (bên ngoài) hoặc có thể được sản sinh bên trong cơ thể (bên trong). Các pyrogens bên ngoài bao gồm các chất độc (chất độc) do vi rút hoặc vi khuẩn truyền nhiễm tạo ra. Các pyrogens bên trong bao gồm các hóa chất bất thường được tạo ra bởi các khối u và các protein được giải phóng trong quá trình phản ứng bình thường của hệ thống miễn dịch.

Nhiều bệnh nhân dùng từ "sốt" rất mơ hồ, thường có nghĩa là họ cảm thấy quá ấm, quá lạnh, hoặc đổ mồ hôi, nhưng họ đã không thực sự đo nhiệt độ của họ.

Khi có sốt, hệ đề kháng của cơ thể tăng do tăng hoạt động của hệ miễn dịch, tăng thực bào, tăng tổng hợp các kháng thể... Vì vậy sốt là một hiện tượng có lợi cho cơ thể, cần thận trọng trong việc tìm cách làm hạ sốt nhanh chóng. Tuy nhiên cần phải can thiệp đúng lúc trong một số trường hợp như thiếu máu cơ tim, phụ nữ có thai, có tiền căn động kinh, sốt quá cao trên 41°C.


Triệu chứng thường gặp

Những dấu hiệu và triệu chứng của sốt

Các triệu chứng thường gặp khi sốt bao gồm đổ mồ hôi, rùng mình, nhức đầu, đau cơ, kém ăn, phát ban, bồn chồn và suy nhược cơ thể nói chung. 

Các triệu chứng cụ thể liên quan đến sốt thường xuyên có thể cung cấp manh mối giúp xác định nguyên nhân sốt. Ví dụ, sốt kèm theo nôn mửa và tiêu chảy có thể báo hiệu viêm dạ dày ruột và sốt kèm theo ho, khó thở và đờm màu vàng xám có thể là dấu hiệu của bệnh viêm phổi...

Tác động của sốt đối với sức khỏe 

Sốt gây đổ mồ hôi, rùng mình, nhức đầu, đau cơ, kém ăn, phát ban, bồn chồn và suy nhược. Sốt cao có thể dẫn đến các triệu chứng nặng hơn. Sốt ảnh hưởng rất lớn tới sinh hoạt, công việc, học tập hằng ngày của con người.

Khi có sốt, hệ đề kháng của cơ thể tăng do tăng hoạt động của hệ miễn dịch, tăng thực bào, tăng tổng hợp các kháng thể... Vì vậy sốt là một hiện tượng có lợi cho cơ thể, cần thận trọng trong việc tìm cách làm hạ sốt nhanh chóng. Tuy nhiên cần phải can thiệp đúng lúc trong một số trường hợp như thiếu máu cơ tim, phụ nữ có thai, có tiền căn động kinh, sốt quá cao trên 41oC.

Biến chứng có thể gặp khi mắc sốt 

Sốt cao có thể dẫn đến các triệu chứng rối loạn chức năng tâm thần, chẳng hạn như lú lẫn, buồn ngủ quá mức, cáu kỉnh và co giật (động kinh). 

Co giật do sốt (co giật do sốt) thường gặp ở trẻ em dưới 5 tuổi. Những cơn co giật này thường xảy ra khi bắt đầu bệnh khi nhiệt độ tăng nhanh.

Ở trẻ sơ sinh và trẻ mới biết đi, cơn co giật do sốt thường gây ra rung lắc toàn thân và cứng cơ. Chúng thường kéo dài từ một đến ba phút và thường được theo sau bởi một thời gian dài của giấc ngủ.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Nếu có bất kỳ triệu chứng nào nêu trên xảy ra, bạn nên liên hệ ngay với bác sĩ để được kiểm tra và tư vấn. Chẩn đoán và điều trị sớm sẽ giảm nguy cơ tăng nặng của bệnh và giúp bạn mau chóng hồi phục sức khỏe.


Nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân dẫn đến sốt

Sốt không do nhiễm trùng

  • Do trẻ mọc răng;
  • Do tiêm chủng;
  • Do cảm nắng hay các bệnh cảm thông thường;
  • Sử dụng một số thuốc gây sốt.

Sốt do nhiễm virus – vi khuẩn

  • Cảm cúm;
  • Viêm phổi;
  • Viêm tai;
  • Sốt phát ban;
  • Sốt xuất huyết;
  • Sởi;
  • Nhiễm trùng tiểu;
  • Nhiễm trùng huyết;
  • Viêm màng não;
  • Sốt rét;
  • Thương hàn;
  • Lao.

Nguy cơ mắc phải

Những ai có nguy cơ mắc phải sốt?

Sốt là tình trạng khá phổ biến, hầu như bất kỳ ai cũng gặp phải hằng năm.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải sốt

  • Mới tiêm chủng;

  • Đi ngoài nắng to;

  • Bị nhiễm trùng;

  • Mọc răng.


Phương pháp chẩn đoán và điều trị

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán sốt

Bắt đầu với xác định triệu chứng sốt. Sốt được chẩn đoán chính xác nhất bằng cách đo nhiệt độ trực tràng. Nhiệt độ miệng thường thấp hơn khoảng 0,6°C và có thể thậm chí còn thấp hơn vì nhiều lý do. Đo nhiệt độ màng nhĩ bằng cảm biến hồng ngoại ít chính xác hơn nhiệt độ trực tràng. Theo dõi thêm nhiệt độ ngoài da.

Để xác định chính xác nguyên nhân gây sốt, bác sĩ có thể hỏi về:

  • Các triệu chứng cảm lạnh hoặc cúm.

  • Đau bụng, buồn nôn, nôn mửa hoặc tiêu chảy.

  • Nóng rát hoặc đau khi đi tiểu.

  • Đau hoặc khó chịu ở bất kỳ bộ phận nào của cơ thể.

  • Tiếp xúc với người bệnh tại nhà, cơ quan hoặc trường học.

  • Các loại thực phẩm bạn đã ăn gần đây.

  • Bất kỳ lần tiếp xúc nào gần đây bạn tiếp xúc với động vật, kể cả thú cưng.

  • Có bất kỳ bộ phận giả hoặc thiết bị cơ học được cấy ghép nào, chẳng hạn như khớp nhân tạo hoặc van tim cơ học.

  • Bất kỳ cuộc phẫu thuật gần đây, vết cắt hoặc vùng da bị hỏng lớn.

  • Tình trạng viêm mãn tính, chẳng hạn như viêm khớp dạng thấp.

  • Các loại thuốc đang dùng.

  • Chủng ngừa gần đây.

Tùy thuộc vào vị trí nghi ngờ bị nhiễm trùng, việc kiểm tra của bác sĩ sẽ tập trung vào một số bộ phận nhất định trên cơ thể bạn:

  • Da: Có dấu hiệu phát ban hoặc nhiễm trùng. 

  • Hạch bạch huyết: Đối với sưng tấy (một dấu hiệu của nhiễm trùng gần đó). 

  • Mắt: Đối với đỏ hoặc vàng da (lòng trắng của mắt bị vàng).

  • Miệng và cổ họng: Đối với các dấu hiệu của viêm họng (nhiễm trùng cổ họng) hoặc áp xe răng.

  • Hệ tim mạch: Đối với suy tim hoặc nhiễm trùng liên quan đến tim. 

  • Ngực: Nhiễm trùng phổi.

  • Bụng: Đối với nhiễm trùng túi mật, ruột hoặc ruột thừa.

  • Khớp: Đối với bệnh viêm khớp.

  • Bộ phận sinh dục: Đối với các bệnh lây truyền qua đường tình dục.

  • Hệ thần kinh: Đối với viêm não (nhiễm trùng não) hoặc viêm màng não (viêm hoặc nhiễm trùng liên quan đến các màng bao phủ não).

Phương pháp điều trị sốt hiệu quả

Các bác sĩ thường khuyên người lớn bị sốt nhẹ đến trung bình dưới 38,5oC nên: 

  • Uống nhiều nước và nước hoa quả để ngăn ngừa tình trạng mất nước (lượng nước trong cơ thể thấp bất thường). Chất lỏng giúp làm mát cơ thể và bổ sung muối và khoáng chất quan trọng (chất điện giải), có thể bị mất khi nôn mửa hoặc tiêu chảy.
  • Ăn thức ăn nhẹ dễ tiêu.
  • Nghỉ ngơi nhiều.
  • Uống ibuprofen, acetaminophen hoặc aspirin theo hướng dẫn trên nhãn. Sốt có thể giúp chống lại nhiễm trùng, vì vậy vẫn còn tranh cãi về việc liệu sốt có nên được điều trị thường xuyên hay chỉ khi nó đặc biệt nghiêm trọng. 
  • Không nên dùng aspirin cho trẻ sơ sinh và trẻ em dưới 16 tuổi vì nguy cơ mắc hội chứng Reye, một chứng rối loạn thần kinh đe dọa tính mạng có thể phát triển khi trẻ em dùng aspirin trong thời gian bị bệnh do virus.
  • Ở trẻ em, hạ sốt bằng cách sử dụng acetaminophen hoặc ibuprofen, cùng với tắm bọt biển ấm. Nếu trẻ bị co giật do sốt, hãy gọi cho bác sĩ ngay lập tức. 
  • Nếu bác sĩ nghi ngờ rằng nhiễm trùng do vi khuẩn gây ra sốt, bác sĩ sẽ kê đơn thuốc kháng sinh.

Chế độ sinh hoạt và phòng ngừa

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến của sốt

Chế độ sinh hoạt

  • Nghỉ ngơi nhiều

Chế độ dinh dưỡng

  • Uống nhiều nước và nước hoa quả.
  • Ăn thức ăn nhẹ dễ tiêu.

Phương pháp phòng ngừa sốt hiệu quả

Bạn có thể giảm nguy cơ mắc các bệnh gây sốt bằng cách áp dụng những thói quen lành mạnh sau:

  • Thực hành tốt vệ sinh bằng cách rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước ấm, đặc biệt là sau khi đi vệ sinh và trước khi ăn.

  • Hạn chế tiếp xúc với đám đông và những người bị nhiễm trùng đã biết. 

  • Nấu và bảo quản thực phẩm đúng cách để tránh ngộ độc thực phẩm. 

  • Hãy ghi lại những lần chủng ngừa hiện tại của bạn. Xem lại hồ sơ này với bác sĩ của bạn hàng năm để xác nhận rằng các chủng ngừa của bạn đã được cập nhật.

  • Liên hệ với bác sĩ của bạn trước khi đi du lịch nước ngoài để nhận được bất kỳ loại chủng ngừa khuyến cáo nào trước chuyến đi.


  • Mọi thông tin trên đây chỉ mang tính chất tham khảo. Việc sử dụng thuốc phải tuân theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên môn.
Nguồn tham khảo
    1. Msdmanuals: https://www.msdmanuals.com/

    2. Drugs.com: https://www.drugs.com/